تصاویر خطرناکترین گسل ایران در تبریز
گسل تبریز به دلیل بیشترین ساخت و ساز و تراکم جمعیت بر روی آن خطرناکترین گسل ایران است.
به نقل از خبرگزاری فارس از تبریز، این گسل حتی از گسل شمال تهران و گسلهای البرز و زاگرس و سایر گسل های ایران خطرناک تر بوده و در صورت رخ دادن زلزله در تبریز، شهر با تکان مواجه میشود، ولی شمال و شرق این کلانشهر که بر روی گسل واقع شده است، دچار زمین لغزش شده و گسیختگی به وجود می آید.
تبریز روی سامانه گسلی واقع شده که بخشی از این سامانه در امتداد لغـز بزرگ در شمال باختری ایران و شرق ترکیه جای دارد.
این سامانه از مرند ( دامنه شمالی میشو داغی تا بستـان آباد با راستای شمال باختری - جنوب خاوری) به طول حدود 200 کیلومتر امتداد دارد.
گسل تبریز از شمال این شهر عبور کرده و شهرکهاى مختلفى را در معرض خطر قرار داده است ، همچنین بخش اعظمى از حدود هزار حاشیه نشین شهرستان تبریز در قسمتى از کمربند شمالى شهر اسکان یافتهاند که ساختمانهاى آنها به هیچ وجه در مقابل کوچکترین تکان ها نیز مقاوم نیست.
طول این گسل از قم تا آناتولی ترکیه و سن آن به دوران دوم زمین شناسی مربوط بوده و علت اصلی وقوع زمین لرزههای تبریز در گذشته، حرکت و جنبش این گسل بوده است.
رئیس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی شمال غرب کشور گفت: گسل تبریز به علت بیشترین ساخت و ساز و تراکم جمعیت روی آن ، خطرناک ترین گسل ایران است.
موسی نیرومند گفت: این گسل حتی از گسل شمال تهران و گسلهای البرز و زاگرس و سایر گسل های ایران خطرناک تر بوده و در صورت رخ دادن زلزله در تبریز، شهر با تکان مواجه میشود ولی شمال و شرق این کلانشهر که روی گسل واقع شده است، دچار زمین لغزش شده و گسیختگی به وجود می آید.
وی با اشاره به زلزله سال گذشته 6.2 ریشتری ورزقان و اهر گفت: در زلزله ورزقان جابهجایی قائم 30 سانتیمتری و جابهجایی 90 سانتیمتری روزی خط گسل اتفاق افتاده است اما طبق مطالعات انجام شده روز گسل تبریز جابهجایی یک متری قائم و 3 تا 4 متری افقی روز خط گسل اتفاق افتاده است.
تبریز یکی از شهرهای تاریخی ایران است که در سدهٔ هشتم پیش از میلاد بنیان نهاده شدهاست. این شهر از اواخر سدهٔ چهارم هجری به بعد، همواره بهعنوان مرکز منطقهٔ آذربایجان شناخته میشدهاست. شهر تبریز در طول تاریخ بارها براثر زمینلرزههای مهلک و ویرانگر نابود شده و ازنو ساخته شدهاست
رئیس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی شمال غرب کشور همچنین قرارگیری فرودگاه تبریز در نزدیکی خط گسل تبریز را خطرناک دانست و افزود: خط گسل تبریز در حریم 3 کیلومتری فرودگاه تبریز قرار دارد.
آقای نیرومند اسکویی با یادآوری اینکه در حریم فرودگاه تبریز یک سری خط واره هایی از گسل وجود دارد و با توجه به اینکه بعد از یک سال از وقوع زلزله ، خط گسل محو می شود گفت: به مرور زمان و با دستکاری های صورت گرفته ، امکان مشاهده خط گسل آن وجود ندارد.
وی افزود: نخستین بار براساس توافقنامه بین استانداری آذربایجان شرقی و سازمان زمین شناسی شمال غرب کشور امسال نقشه مخاطرات زمین شناسی این استان تهیه می شود تا به عنوان ابزار کار در ساخت و سازها ، شهرک سازی ها و اجرای طرح های عمرانی مثل سدسازی مورد استفاده تخصصی قرار گیرد.
نیرومند با اشاره به پیشتازی سازمان زمین شناسی شمال غرب کشور در زمینه تهیه نقشه های زمین شناسی در بین سایر سازمان های زمین شناسی کشور و رشد سه برابری آن گفت: پارسال 10 ورقه نقشه زمین شناسی با مقیاس یک در 125 هزار تهیه و هشت ورقه نقشه دیگر نیز به شورای ارزیابی کشور فرستاده شده که بی سابقه است.
مهندس ایرج شهین باهر رئیس سازمان نظام مهندسی استان نیز به واحد مرکزی خبر گفت: ایران و شمال غرب آن روی کمربند زلزله جهان قرار گرفته است و یکی از دو کمربند اصلی زلزله جهان از ایران می گذرد و کشورمان یکی از 10 کشور زلزله خیز دنیا است.
وی افزود: تبریز و تهران دو شهر بزرگ ایران در کمربند زلزله قرار گرفته اند و زلزله های شدیدی که در قرون گذشته در تبریز رخ داده است بسیار خطرناک بوده و معمولا هر 100 سال یک زلزله بیش از 6 ریشتر و هر 300 سال یک زلزله بسیار هولناک در این کهن شهر رخ داد.
وی گفت: در سازمان نظام مهندسی ساختمان آذربایجان شرقی کارگروه های تخصصی برای کاستن از حوادث طبیعی به ویژه زلزله تشکیل شده و تمامی مهندسان ساختمان ، مهندسان ناظر و اجرایی ملزم به مراعات تمام اصول استانداردهای ضد زلزله در امر ساختمان سازی هستند و خوشبختانه نظارت خوبی هم انجام می گیرد.
استاندار آذربایجان شرقی نیز گفت: با وجود 2 هزار و 500 هکتار بافت فرسوده و 400 هزار حاشیه نشین در مجاورت گسل تبریز خطر بالقوه زلزله این کلانشهر را تهدید می کند.
وی گفت: با فعال کردن کارگروه های مرتبط با موضوع بحران زلزله و همچنین کارگروه ستاد حوادث غیر مترقبه در صدد جلب افکار عمومی به لزوم اتخاذ تدابیر لازم برای کاستن از خطرهای احتمالی زلزله در صورت وقوع هستیم.
دکتر علیرضا بیگی افزود: به رغم اینکه دستگاه های مختلفی برای ساخت و ساز نظارت دارند اما وابسته بودن شهرداری ها به درآمد ساخت و سازهای غیرمجاز و جرائم مربوط به آن موجب گسترش ساخت و سازهای غیر مجاز شده به طوری که هم اکنون ساخت و سازها در کنار گسل شمالی و دره های مشرف به آن در حال توسعه است.
دکتر حسین زاده دلیر مدیر گروه سابق شهرسازی و معماری دانشگاه تبریز نیز گفت: سکونت گاه های غیر رسمی در قسمت های شمالی ، جنوبی و شرق کلانشهر تبریز به چشم می خورند و متاسفانه انبوه سازی روی گسل 175 کیلومتری شمال این شهر همچنان ادامه دارد.
آنچه تبریز را در مقوله زلزله از دیگر شهرها متمایز می کند و خرابی ها و ویران های زیادی را در صورت وقوع زلزله احتمالی بر جای میگذارد، وجود گسل طولی است که از غرب تا شرق استان کشیده شده و متاسفانه انبوه سازان و بسازبفروش ها بدون توجه به این گسل و حوادث ناشی از فعال شدن آن اقدام به ادامه ساخت و ساز می کنند که متاسفانه در سال های اخیر ساخت و ساز دردره ها و پستی و بلندی هایی که جزو خطرناکترین مناطق تبریز هستند رو به افزایش است.
آیین نامه 2800 درباره طراحی ساختمان ها در برابر زلزله که ساخت و ساز در حریم 500 متری گسل ها را ممنوع اعلام کرده است اما متاسفانه با توجه به اصول و قوانین نیز ، عملا تحقیقات سازمان زمین شناسی ضمانت اجرایی ندارد.
با ادامه روند رو به رشد ساخت و سازها روی گسل تبریز، کوچکترین زمین لرزه نه تنها شهر تبریز بلکه آبادیهای شهر تبریز را نیز تهدید میکند و در این میان، شمال شهر تبریز علاوه بر تکانهای شدید، شاهد گسیختگی زمین نیز خواهد بود.
استقرار سکونتگاههای شهر تبریز در مجاورت گسل بزرگ تبریز که از شمال آن می گذرد، نمونه ای از استقرار اجباری است ، وجود مخروط افکنه بزرگ مهران رود و آجی چای در جلگه تبریز و به تبع آن غنی بودن آب های زیرزمینی و حاصلخیز بودن خاک های جلگه مسیر ترانزیتی اروپا سبب استقرار و توسعه شهر تبریز در کنار گسل خطرناک شده است.
گسل شمالی تبریز که زمانی از سه کیلومتری شهر تبریز عبور می کرد هم اکنون جزو یکی از محلههای شهر تبریز به حساب میآید .
براساس این گزارش تبریز پیش از شاهد چندین زلزله مهیب بزرگ و ویرانگر در تاریخ این شهر وجود دارد.
این مطالب به بهانه برگزاری سی و دومین گردهمایی و نختسنی کنگرخ بینالمللی تخصصی علوم زمینها با رویکرد زمین شناسی زمین لرزه، زلزله شناسی مهندسی زلزله و زمن ساخت 27 تا 30 بهمن در تبریز با حضور اساتید داخلی و خارجی برگزار شود.
امیدواریم برگزاری این همایش باز زنگ خطری بر مسئولان اجرایی باشد تا خدای نکرده بعد از حادثه دنبال چاره نباشند.
